Boska Liturgia św. Jana Złotoustego cz. I „proskomidia”

Pragniemy rozpocząć pewną serię na temat liturgii Kościoła Greckokatolickiego zwanej „Boską Liturgią Świętego Jana Chryzostoma (Złotoustego)”. Mimo, iż nie jesteśmy w stanie udowodnić, że św. Jan Złotousty jest autorem tej liturgii, to nosi ona tę nazwę ze względu na jego wielki autorytet i związki patriarchów stolicy Bizancjum z kościołem Syrii.

ILG:. - Czytelnia: 13 września - Św. Jan Chryzostom
Św. Jan Chryzostom (biskup)

Proskomidia

Boska liturgia dzieli się na trzy części: proskomidia, liturgia katechumenów i liturgia wiernych.

Pierwszy z nich, czyli proskomidia to etap, który polega na przygotowaniu chleba i wina do sprawowania Eucharystii. Ten etap odbywa się po cichu, przy zasłoniętych królewskich wrotach (środkowych, największych drzwiach w ikonostasie) na Żertwienniku, czyli niewielkim stole ofiarnym, stojącym za ikonostasem po lewej stronie od prestoła. Mniej „wtajemniczeni” wierni mogą nawet nie wiedzieć, że Liturgia już się rozpoczęła.

Podczas tej części liturgii kapłan wycina z pięciu prosfor (chlebów eucharystycznych z mąki pszennej, drożdży i wody) określone kawałki i następnie układa je na talerzyku na ozdobnej podstawce zwanym diskosem.

Wycina kolejno:

  • Z pierwszej prosfory – Agniec, czyli dużą cząstkę w kształcie sześcianu ku czci Chrystusa i kładzie tą cząstkę na środku diskosu.
  • Następnie do czaszy, czyli wschodniego kielicha Eucharystycznego, wlewa wino i wodę, na znak krwi i wody, które wypłynęły z Chrystusowego boku przebitego włócznią.
  • Z drugiej prosfory – cząsteczkę ku czci Matki Bożej i kładzie ją po lewej stronie Agnca na dikosie.
  • Z trzeciej prosfory – 9 cząsteczek na pamiątkę świętych: proroków, apostołów, biskupów, męczenników, ascetów, cudotwórców i reszty świętych. Układa je po prawej stronie Agnca na diskosie.
  • Z czwartej – odpowiednią ilość cząsteczek za zdrowie ludzi żyjących, wyjmując odczytuje imiona wiernych z podanych przez ludzi kartek i układa je równolegle do Agnca przed Agncem.
  • Z piątej – odpowiednią ilość cząsteczek za ludzi zmarłych, wyjmując również odczytuje imiona zmarłych wiernych z kartek podanych przez ludzi.

Po wycięciu i ułożeniu nad diskosem kładzie zwiezdicę, czyli dwa paski metalu przypominające rzymski asteriskon i przykrywa czaszę i diskos dwoma małymi narzutami, następnie wszystko przykrywa wozducem, czyli dużą narzutą, welonem.

Podczas tej części na klirosie, czyli miejscu po obu stronach ikonostasu przeznaczonym dla chórzystów odczytywane są czasy (trzeci i szósty).

ortodoksja.pl » Portal poświęcony kanonicznemu nauczaniu  prawosławiaArchiwa: Wprowadzenie i Proskomidia - ortodoksja.pl
Diskos i czasza po proskomidii

W razie uwag, lub pytań proszę o kontakt:

karol@dziegielewski.info

Zdjęcia:

http://ortodoksja.pl/category/komentarz-boskiej-liturgii/wprowadzenie-i-proskomidia/

https://www.brewiarz.pl/czytelnia/swieci/09-13a.php3

Leave a Reply

%d bloggers like this: